İşaret dili avatarı mı, insan tercüman mı? Hangi durumda hangisi?
Yapay zekâ destekli işaret dili avatarları hızla yaygınlaşıyor. Kurumlar için asıl soru "avatar mı, tercüman mı?" değil, "hangi içerik için hangisi?". Bu yazıda, işitme engelli topluluğunun uluslararası temsilcilerinin görüşü ışığında bu soruyu yanıtlıyoruz.
İşitme engelli topluluğu avatarlar hakkında ne diyor?
World Federation of the Deaf (WFD) ve World Association of Sign Language Interpreters (WASLI), 2018'de işaret dili avatarlarının kullanımı hakkında ortak bir görüş yayımladı. Görüşün özeti:
- Avatarlar, otel girişi veya tren istasyonundaki yönlendirmeler gibi önceden hazırlanmış, sabit ve tek yönlü bilgiler için kabul edilebilir. Şartı, işaretlenen cümlelerin uygunluğu konusunda işitme engelli kişilere danışılmasıdır.
- Avatarlar bugün canlı ve doğru bir tercüme sunamaz.
- Haber yayınları, acil durum duyuruları ve siyasi duyurular gibi yüksek önemli içeriklerde avatarlar nitelikli insan işaretçilerin yerini almamalıdır.
- İşaret dili çalışmalarına ana dili işaret dili olan işitme engelli kişiler öncülük etmeli ve avatarların nasıl kullanılacağına dair kararlarda yer almalıdır.
Neden bu ayrım?
İşaret dilinde kelime kelime karşılık çoğu zaman yoktur. Anlam dilbilgisine, bağlama ve kültüre göre değişir. İnsan tercüman karşısındaki kişiye, ortama ve konuya göre çevirisini uyarlar, soru sorabilir, anlaşılmadığını fark edebilir. Avatar ise önceden hazırlanmış bir metni tek yönlü aktarır.
Hangi durumda hangisi?
| İçerik | Önerilen |
|---|---|
| Ürün ve hizmet tanıtım sayfaları | Avatar |
| Başvuru ve işlem adımları | Avatar |
| Sık sorulan sorular | Avatar |
| Kampanya ve tanıtım videoları | Avatar veya insan tercüman |
| Kalıcı kurumsal duyurular | Avatar |
| Canlı yayınlar ve etkinlikler | İnsan tercüman |
| Acil durum ve afet duyuruları | İnsan tercüman |
| Sağlık görüşmeleri, tanı ve onam | İnsan tercüman |
| Hukuki süreçler ve resmî ifadeler | İnsan tercüman |
| Birebir müşteri görüşmeleri | İnsan tercüman (görüntülü) |
Avatarın güçlü olduğu yerler
- Ölçek: Yüzlerce sayfalık bir web sitesi için çeviri hazırlanabilir.
- Güncelleme: İçerik değiştiğinde yeniden stüdyo çekimi gerekmez.
- Tutarlılık: Tüm sayfalarda aynı görünüm ve aynı terimler.
- Her an erişim: Ziyaretçi içeriği istediği zaman, istediği hızda ve istediği kadar tekrar izler.
Konuşan Eller'in yaklaşımı
Konuşan Eller'i web sitelerindeki yazılı içeriklerin işaret diline çevrilmesi için tasarladık. Ziyaretçi istediği metni seçer, yapay zekâ modelimiz metni anında Türk İşaret Dili'ne çevirir. Oynatıcıda çevirinin yapay zekâ ile otomatik yapıldığını belirtiyor, ziyaretçi geri bildirimleriyle modeli sürekli iyileştiriyoruz. Canlı ve kritik iletişim için ise kurumlara insan tercüman öneriyoruz.
Yapay zekâ modelimiz nasıl çalışır?