Dijital erişilebilirlik mevzuatı ve işaret dili

2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi

"Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği" konulu Genelge, 20 Haziran 2025 tarihlidir ve 21 Haziran 2025 tarihli, 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Hangi standart?

Genelge, W3C'nin Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu'nu (WCAG 2.2) ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi"ni esas alır. Bakanlığa göre kontrol listesi 31 ilke ve 122 sorudan oluşur.

Kimleri kapsıyor?

• Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri, belediye şirketleri ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
• Bankalar ve özel hastaneler
• Millî Eğitim Bakanlığı izniyle açılan özel öğretim kurumları
• Yolcu taşımacılığı yapan özel kuruluşlar (denizyolu, demiryolu, havayolu ve 4925 sayılı Kanun kapsamındaki karayolu taşımacılığı)
• Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgesi alan A grubu seyahat acenteleri
• 200.000'in üzerinde abonesi bulunan elektronik haberleşme işletmecileri
• 6563 sayılı Kanun kapsamındaki elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları

Süreler

Genelge, listedeki kurum ve kuruluşlara 1 yıl, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına 2 yıl süre tanır. Sürelerin kurumunuz için nasıl uygulanacağını hukuk danışmanınızla değerlendirin.

İzleme ve Erişilebilirlik Logosu

İzleme, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığındaki İzleme Komisyonu tarafından yapılır. Her kurum kendi bünyesinde bir İnceleme Komisyonu kurar. Değerlendirme sonucunda erişilebilir bulunan site ve uygulamalara 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanma hakkı verilir.

İşaret dili Genelgede var mı?

Genelge işaret dilini ayrıca şart koşmaz. Kontrol listesi A düzeyindedir. WCAG'de ise işaret dili, en üst düzey olan AAA düzeyinde yer alır (aşağıya bakın).

Bankalar için: BDDK Bankacılık Hizmetlerinin Erişilebilirliğine Dair Yönetmelik

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) yönetmeliği 18 Haziran 2016 tarihli, 29746 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2017'de yürürlüğe girdi. Bankacılık hizmetlerinin engelli müşterilerin erişimine ve kullanımına uygun hâle getirilmesini düzenler ve işaret diline doğrudan atıf yapar:

• Sözleşmeler (md. 4/7): Bankacılık hizmetlerine ilişkin sözleşmelerin, banka internet sayfalarından sesli bilgilendirme ve işaret dili çevirisi yapılmış video biçimlerinde erişilebilir olması sağlanır.
• Şubeler (md. 8/5): Banka, şube personelini işaret dili öğrenmeye teşvik eder. İşaret dili bilen personel yoksa görüntülü uzaktan destek sunar.
• İnternet ve mobil bankacılık (md. 11/1): Uygulamaların erişilebilirlik standartlarıyla uyumlu olması sağlanır.
• Çağrı merkezi (md. 12/2): İşitme engelli müşteriler için güvenli çevrim içi yazışma veya görüntülü uzaktan tercüman hizmeti sunulur.

Bu hükümler, işitme engelli bir müşterinin hesap açmaktan vadeli ve vadesiz hesap yönetimine kadar bankacılık hizmetlerine eşit şekilde erişebilmesini amaçlar. Ayrıntılı özet için: BDDK yönetmeliği: bankalar için işaret dili rehberi.

WCAG 2.2'de işaret dili ve altyazı

Kısacası: Altyazı asgari şarttır, işaret dili işitme engelli kullanıcıya kendi dilinde ulaşmanın yoludur. İkisi birbirinin yerine geçmez.

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve Türk İşaret Dili Yönetmeliği

5378 sayılı Kanun'un 15. maddesi, Türk İşaret Dili sisteminin oluşturulmasını öngörür. Bu maddeye dayanan Türk İşaret Dili Sisteminin Oluşturulması ve Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esasların Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik, 14 Nisan 2006 tarihli, 26139 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Yönetmelik; Türk İşaret Dili'nin araştırılmasını, sözlük ve dilbilgisi çalışmalarını, eğitim materyallerini, işaret dili öğreticileri ve tercümanlarının yetiştirilmesini düzenler.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA)

Avrupa Birliği'nde tüketicilere ürün ve hizmet sunan Türk şirketleri, 28 Haziran 2025'ten itibaren uygulanan Avrupa Erişilebilirlik Yasası'nı da dikkate almalıdır. Corpowid'in EAA kaynaklarını inceleyebilirsiniz. [DOĞRULAYIN: Corpowid EAA sayfasının bağlantısı]

Kurumlar ne yapmalı?

1. Web sitenizi ve mobil uygulamanızı WCAG 2.2 ve Bakanlığın kontrol listesine göre taratın.
2. Videolarınıza altyazı ekleyin.
3. İşitme engelli kullanıcılarınız için en kritik içerikleri belirleyin ve Türk İşaret Dili'ne çevirin.
4. Canlı yayın ve birebir görüşmeler için insan tercüman hizmeti planlayın.

Kurumunuz için görüşelim

Kaynaklar

• 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Resmî Gazete metni
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Genelge duyurusu
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliği mevzuatı
• Bankacılık Hizmetlerinin Erişilebilirliğine Dair Yönetmelik, Resmî Gazete (18.06.2016)
• W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2
• Türk İşaret Dili Yönetmeliği