2025/10 Erişilebilirlik Genelgesi kurumlardan ne istiyor? İşaret dili nerede durur?
Web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliği, 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile birçok kurum için gündemin üst sıralarına çıktı. Bu yazıda Genelgenin ne istediğini, kimleri kapsadığını ve işaret dilinin bu tabloda nerede durduğunu sade bir dille özetliyoruz.
Bu yazı hukuki danışmanlık değildir.
Genelge ne zaman yayımlandı?
"Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği" konulu 2025/10 sayılı Genelge, 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Hangi standart esas alınıyor?
Genelge, W3C'nin Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu'nun 2.2 sürümünü (WCAG 2.2) ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi"ni esas alıyor. Bakanlık, kontrol listesinin 31 ilke ve 122 sorudan oluştuğunu açıkladı.
Kimler kapsamda?
Kamu kurumları, üniversiteler ve belediyelerin yanında çok sayıda özel kuruluş da kapsamda:
- Bankalar ve özel hastaneler
- Özel öğretim kurumları
- Havayolu, demiryolu, denizyolu ve karayolu ile yolcu taşıyan özel kuruluşlar
- A grubu seyahat acenteleri
- 200.000'in üzerinde abonesi olan elektronik haberleşme işletmecileri
- Elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları
Listenin tamamı için mevzuat özetimize bakabilirsiniz.
Ne kadar süre var?
Genelge, listedeki kurum ve kuruluşlara 1 yıl, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına 2 yıl süre tanıyor. Sürenin kurumunuz için nasıl hesaplanacağını hukuk danışmanınızla değerlendirmenizi öneririz.
Uyum nasıl izlenecek?
İzleme, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığındaki İzleme Komisyonu tarafından yapılacak. Her kurum, kendi sitesini ve uygulamasını teknik olarak inceleyip rapor veren bir İnceleme Komisyonu kuracak. Erişilebilir bulunan site ve uygulamalar 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanabilecek.
Peki işaret dili zorunlu mu?
Hayır. Genelge işaret dilini ayrıca şart koşmuyor ve kontrol listesi A düzeyinde. WCAG'de işaret dili, en üst düzey olan AAA düzeyinde yer alıyor: 1.2.6 İşaret Dili (Önceden Kaydedilmiş) ölçütü, önceden kaydedilmiş videolardaki ses içeriği için işaret dili çevirisi ister.
Buna karşılık altyazı A düzeyinde bir şart (1.2.2 Altyazılar, Önceden Kaydedilmiş). Yani videolarınızda altyazı yoksa önce onu çözmeniz gerekir.
O hâlde işaret dili neden önemli?
Çünkü erişilebilirliğin amacı bir kontrol listesini doldurmak değil, kullanıcının hizmete gerçekten ulaşması. İşaret dilini ana dili olarak edinen birçok işitme engelli kişi için yazılı Türkçe ikinci bir dildir. Araştırmalar bu kullanıcıların yazılı Türkçede ek kullanımı ve okuduğunu anlama konusunda zorlandığını gösteriyor. Bu kullanıcılar için altyazı ve metin tek başına yetmeyebilir.
Ayrıntısı için: İşitme engelli kullanıcılar yazılı Türkçeyi neden her zaman kolay anlamaz?
Kurumlar için kısa yol haritası
- Web sitenizi ve mobil uygulamanızı WCAG 2.2 ve Bakanlığın kontrol listesine göre taratın.
- Bulunan sorunları önceliklendirip giderin.
- Videolarınıza altyazı ekleyin.
- İşitme engelli kullanıcılarınızın bir işlemi tamamlaması için anlaması gereken içerikleri Türk İşaret Dili'ne çevirin.
- Canlı yayın ve birebir görüşmeler için insan tercüman hizmeti planlayın.
Konuşan Eller 4. adımda, Corpowid ise tarama ve iyileştirme adımlarında kurumlara destek veriyor. Demo talep edin.